24 maart: Oprechte vriendschap

De akker kent zijn eigen wetten –

de zware grond van zorg en vrees –

het is hem vreemd ons aan te zetten

tot vriendschap en genegenheid.


De akker kan slechts volheid geven

als hij bewerkt wordt met ontzag:

de vrucht waarvan wij kunnen leven

versterkt ons lichaam, dag aan dag.


Maar vriendschap laat zich zo niet dwingen

ze bloeit in vrijheid, zonder plicht.

Als in de lente eerstelingen

komt vriendschap kwetsbaar aan het licht.


Oprechte vriendschap is als water,

verheldert en verkwikt de geest

en spoelt het stof af van de dagen

die zwaar en drukkend zijn geweest.


Oprechte vriendschap vraagt vertrouwen,

is tegen afgunst scherp gekant.

De een kan op de ander bouwen,

zo vindt de geest een geestverwant.


Ik heb toen er sirenes krijsten

aan jou, mijn vriend in nood, gedacht.

Dat het gevaar van jou mag wijken.

Dat onheil jou niet treft vannacht.

 

René van Loenen, liedtekst bij ‘De vriend’ van Dietrich Bonhoeffer

 – melodie Liedboek 275

 

——————————————————————————————- 

Direct trof mij het woord oprechte in de titel. Je vindt het niet in de gedichten van Bonhoeffer en Kopmels (zie 22 en 23 maart). Bij Bonhoeffer is vriendschap wel ‘zonder huichelarij’. Niet doen alsof, geen toneelspel maar echt laten zien wie je bent.

Mijn woordenboek geeft als betekenis van oprecht ook eerlijk, een onmisbaar element van echte vriendschap. Durf, kan, mag je elkaar alles zeggen zonder dat die ander of jij bezeerd of zelfs beschadigd wordt?

Veel van wat geldt voor liefde geldt ook voor oprechte vriendschap. Ik denk aan het lied van de liefde in 1 Korintiërs 13. Lees het maar eens en vul voor liefde vriendschap in.

René van Loenen dicht Als in de lente eerstelingen komt vriendschap kwetsbaar aan het licht. Hoe blij ben ik ieder jaar met het eerste sneeuwklokje of de eerste bloesem. Een moment net zo kostbaar als de ervaring: Deze mens is echt een vriend!

Vriendschap In kwetsbaarheid vraagt vertrouwen in de ander. Je durft het aan je zachte én je zere plekken te laten zien. Je waagt het om je uit te spreken zonder enige beperking. In echte vriendschap gun je elkaar van harte het goede. Zo is vriendschap een heel bijzonder geschenk want oprechte vriendschap blijkt schaars.

 

Een beeld van Ernst Barlach, tijdgenoot van Bonhoeffer, verbeeldt voor mij ‘vriendschap in kwetsbaarheid’. Hij maakt in de jaren ’30 van de vorige eeuw – de tijd dat Hitler in Duitsland aan de macht kwam – het beeld ‘Das Wiedersehen’(het weerzien). Het verbeeldt de ontmoeting van Jezus en Tomas (Johannes 20).

Twee kwetsbare mensen houden elkaar staande. Werd daarom dit beeld van Barlach in 1937 tentoongesteld als voorbeeld van entartete Kunst (ontaarde kunst)? Het paste niet bij een sterk volk. Barlach verbeeldt kwetsbaarheid in plaats van macht. Dat was in Hitler-Duitsland onverdraaglijk. Daarom werd veel van zijn werk vernietigd.

Twee kwetsbare mensen die elkaar niet loslaten. Bij eigen zorg en verdriet, zelfs in gevangenschap, niet allereerst aan je zelf denken. Dat het gevaar van jou mag wijken. Dat onheil je niet treft vannacht. Laat  beeld en tekst bij een crisis – decennia geleden – onze wegwijzers zijn in deze ongewone en onzekere tijd. Met een aanscherping van de oproep van onze premier: Laten we heel veel beetjes denken aan elkaar!

Joke Westerhof